Εργαλειοθήκη GSCG Παράρτημα για την Ελλάδα

Επισκόπηση στην Ελλάδα

Στην Ελλάδα, οι προσπάθειες για την προώθηση της ισότητας των φύλων στην εκπαίδευση και στις επαγγελματικές επιλογές χρονολογούνται από τη δεκαετία του 1950 και είναι ευθυγραμμισμένες με τα πλαίσια της ΕΕ. Παρά την πολιτική υποστήριξη και τις εκστρατείες ευαισθητοποίησης, τα έμφυλα πρότυπα εξακολουθούν να υφίστανται στις επαγγελματικές σταδιοδρομίες: οι γυναίκες κυριαρχούν σε τομείς όπως η εκπαίδευση, η υγειονομική περίθαλψη και οι κοινωνικές υπηρεσίες, ενώ οι άνδρες εξακολουθούν να κυριαρχούν στους τομείς των STEM, της τεχνολογίας και των κατασκευών. Αυτά τα πρότυπα έχουν τις ρίζες τους σε βαθιά ριζωμένες κοινωνικές νόρμες που επηρεάζουν τόσο τον από νωρίς επαγγελματικό προσανατολισμό όσο και τη λήψη αποφάσεων στην ενηλικίωση. Αν και ο επαγγελματικός προσανατολισμός προσφέρεται σε σχολεία, ιδρύματα ΕΕΚ και πανεπιστήμια μέσω φορέων όπως ο ΕΟΠΠΕΠ και τα γραφεία σταδιοδρομίας των πανεπιστημίων, η συστηματική εφαρμογή προσεγγίσεων που λαμβάνουν υπόψη το φύλο παραμένει περιορισμένη. Η εργαλειοθήκη GUIDE είναι σε θέση να καλύψει αυτό το κενό, παρέχοντας δομημένους, πρακτικούς πόρους προσαρμοσμένους στο ελληνικό πλαίσιο.

Επαγγελματικός προσανατολισμός με ευαισθητοποίηση ως προς το φύλο: Η τρέχουσα κατάσταση στην Ελλάδα

O επαγγελματικός προσανατολισμός παρέχεται μέσω των κέντρων ΚΕΣΥΠ, των γραφείων των πανεπιστημίων και των δικτύων που συντονίζονται από τον ΕΟΠΠΕΠ. Υπάρχει ένα εθνικό μοντέλο διασφάλισης ποιότητας, αν και εξακολουθούν να υπάρχουν προκλήσεις σε θέματα υποδομών, κατάρτισης και συστημάτων αναφορών.
ΜΚΟ και έργα που χρηματοδοτούνται από την ΕΕ, συμπεριλαμβανομένου του GUIDE, υποστηρίζουν την ευαισθητοποίηση και την καθοδήγηση σε θέματα ισότητας των φύλων.
Οι εκστρατείες της Γενικής Γραμματείας για την Ισότητα των Φύλων προωθούν συνεχώς τη σημασία των ίσων ευκαιριών στην επαγγελματική εξέλιξη.

Επίμονα στερεότυπα: οι μαθητές/ριες —ιδίως τα κορίτσια— κατευθύνονται προς παραδοσιακούς ρόλους, ενώ τα αγόρια υφίστανται πίεση να ακολουθήσουν τεχνικές ή διευθυντικές σταδιοδρομίες.
Ανεπαρκής κατάρτιση των επαγγελματιών του επαγγελματικού προσανατολισμού σε μεθοδολογίες που λαμβάνουν υπόψη τις διακρίσεις λόγω φύλου.
Οι πολιτισμικές νόρμες και οι προσδοκίες της οικογένειας συνεχίζουν να διαμορφώνουν τις επαγγελματικές επιλογές.
Ανισότητες στην αγορά εργασίας: οι γυναίκες δυσκολεύονται να αποκτήσουν πρόσβαση σε θέσεις STEM και διευθυντικές θέσεις, ενώ οι άνδρες αντιμετωπίζουν στιγματισμό σε τομείς που σχετίζονται με την παροχή φροντίδας.

Πιλοτική χρήση του ψηφιακού εργαλείου εντοπισμού στερεοτύπων σε επιλεγμένα ιδρύματα ΕΕΚ.
Σύντομα εργαστήρια και διαδικτυακά σεμινάρια που προωθούν την καθοδήγηση χωρίς αποκλεισμούς κερδίζουν έδαφος μεταξύ των εκπαιδευτικών και των επαγγελματικών συμβούλων.
Το διαδικτυακό μάθημα GUIDE βρίσκεται σε πιλοτική φάση στα ελληνικά και σε άλλες γλώσσες των εταίρων, με σκοπό να υποστηρίξει τους επαγγελματίες στην πρακτική εφαρμογή.

Προοπτικές των ενδιαφερόμενων μερών και ορθές πρακτικές

Οι Έλληνες/ίδες επαγγελματίες του τομέα του επαγγελματικού προσανατολισμού που συμμετείχαν στη συνέντευξη για την αξιολόγηση της Εργαλειοθήκης τόνισαν τη σαφήνεια και την πρακτική της συνάφεια, επαινώντας την ισορροπία μεταξύ θεωρίας και πρακτικών εργαλείων. Θεώρησαν ότι το περιεχόμενο υποστηρίζει σημαντικές αλλαγές στην καθημερινή πρακτική του επαγγελματικού προσανατολισμού.

Στην Ελλάδα, η οργάνωση Greek Women in STEM (GWiS) διοργανώνει ένα εξαιρετικό πρόγραμμα ατομικής καθοδήγησης που συνδέει επίδοξες γυναίκες επιστήμονες —συχνά φοιτήτριες πανεπιστημίου ή μεταπτυχιακές φοιτήτριες— με έμπειρες επαγγελματίες γυναίκες σε διάφορους τομείς των STEM. Αυτή η δωρεάν, διαδικτυακή πρωτοβουλία προάγει την εξατομικευμένη καθοδήγηση, την κινητοποίηση και την έκθεση σε πρότυπα από τον τομέα της τεχνολογίας, της μηχανικής και της έρευνας. Οι συμμετέχουσες αναφέρουν σταθερά αυξημένη αυτοπεποίθηση και σαφήνεια στις αποφάσεις τους σχετικά με την καριέρα τους —και πολλές αποδίδουν αυτό το γεγονός στην ενσυναίσθητη υποστήριξη της μέντορά τους. Το πρόγραμμα αποτελεί παράδειγμα του τρόπου με τον οποίο η καθοδήγηση μπορεί να αμφισβητήσει τα στερεότυπα και να ανοίξει τις πόρτες για τις γυναίκες σε μη παραδοσιακούς τομείς, όπως η επιστήμη των δεδομένων, η μηχανική ή η διαχείριση τεχνολογίας.

Στην άλλη πλευρά του χάσματος μεταξύ των φύλων, επαγγέλματα όπως η νοσηλευτική και η προσχολική εκπαίδευση παραμένουν σε μεγάλο βαθμό γυναικεία στην Ελλάδα. Αν και τα στοχευμένα προγράμματα καθοδήγησης για άνδρες μαθητές δεν είναι ακόμη ευρέως διαδεδομένα, τα διεθνή στοιχεία και τα πρώτα πιλοτικά προγράμματα υπογραμμίζουν την πιθανή αξία τους. Για παράδειγμα, μελέτες υπογραμμίζουν ότι η καθοδήγηση ανδρών φοιτητών που εισέρχονται στη νοσηλευτική μπορεί να μειώσει σημαντικά το στίγμα και να τους βοηθήσει να αναπτύξουν την απαραίτητη επαγγελματική ταυτότητα και δεξιότητες. Ενώ τέτοιες επίσημες πρωτοβουλίες εξακολουθούν να βρίσκονται σε αρχικό στάδιο στην Ελλάδα, το αυξανόμενο ενδιαφέρον για συμπεριληπτική εκπαίδευση και οδηγούς όπως το πρόγραμμα «School of No Bias» του WHEN (το οποίο ασχολείται με τη συμπεριληπτικότητα των STEM σε επίπεδο τάξης) υποδηλώνει την επέκταση του πεδίου της ευαισθητοποιημένης ως προς το φύλο καθοδήγησης.

Πρότυπα STEM για κορίτσια: Πρωτοβουλίες με επικεφαλής ΜΚΟ προσκαλούν γυναίκες επαγγελματίες του τομέα STEM σε σχολεία για να καθοδηγήσουν και να εμπνεύσουν μαθήτριες.
Καθοδήγηση για μαθητές που ασχολούνται με επαγγέλματα φροντίδας: Προγράμματα που συνδυάζουν μαθητές με μέντορες στον τομέα της νοσηλευτικής και της προσχολικής εκπαίδευσης συμβάλλουν στην καταπολέμηση των στερεοτύπων και στην προώθηση της διαφορετικότητας.

Συμπεράσματα και συστάσεις

Οι εξωτερικοί αξιολογητές επιβεβαίωσαν ότι η Εργαλειοθήκη έχει μεγάλη σημασία για την Ελλάδα, εκτιμώντας ιδιαίτερα τα πρακτικά εργαλεία, την προσαρμοστικότητα και την ευέλικτη δομή της, που μπορούν να υποστηρίξουν διαφορετικά περιβάλλοντα. Για να εξασφαλιστεί η αποτελεσματικότητα και η υιοθέτησή της, συνιστώνται οι ακόλουθες στρατηγικές δράσεις:

Διεύρυνση της διάδοσης: Διαδώστε ευρέως το εργαλείο σε σχολικές συμβουλευτικές υπηρεσίες, ιδρύματα ΕΕΚ, γραφεία σταδιοδρομίας πανεπιστημίων (π.χ. ΚΕΣΥ, ΕΟΠΠΕΠ, ΔΑΣΤΑ) και τμήματα ανθρώπινου δυναμικού δημόσιων και ιδιωτικών οργανισμών. Η ενσωμάτωσή του σε υπάρχοντα πλαίσια, όπως το εθνικό μοντέλο διασφάλισης ποιότητας για τις υπηρεσίες επαγγελματικού προσανατολισμού, θα ενισχύσει την προβολή και τον αντίκτυπό του. Οι πληροφορίες του συστήματος επαγγελματικού προσανατολισμού του Cedefop υπογραμμίζουν το δυναμικό τέτοιων θεσμικών ενσωματώσεων.
Διευκόλυνση της εφαρμογής μέσω της κατάρτισης: Οργανώστε διαδικτυακά σεμινάρια, εργαστήρια και δραστηριότητες συνεχιζόμενης επαγγελματικής ανάπτυξης για να συνοδεύσετε την κυκλοφορία του εργαλείου. Αυτές οι συνεδρίες θα πρέπει να επικεντρωθούν στη χρήση του ψηφιακού εργαλείου εντοπισμού στερεοτύπων, του μοντέλου συν-δημιουργίας και των ενοτήτων του διαδικτυακού μαθήματος, προκειμένου να προωθηθεί η υιοθέτησή του από τους/ις επαγγελματίες συμβουλευτικής, τους/ις εκπαιδευτικούς και τους/ις εκπαιδευτές/τριες.
Αξιοποίηση εθνικών μελετών περιπτώσεων και πρακτικών: Ενσωμάτωση ελληνικών παραδειγμάτων καλών πρακτικών — όπως προγράμματα καθοδήγησης από την οργάνωση Greek Women in STEM και πιλοτικές πρωτοβουλίες ΕΕΚ που απευθύνονται στην συμμετοχή των ανδρών σε επαγγέλματα φροντίδας — ως επεξηγηματικά παραρτήματα και μελέτες περιπτώσεων. Αυτές οι πληροφορίες με βάση το συγκεκριμένο πλαίσιο θα βοηθήσουν τους/ις επαγγελματίες να εφαρμόσουν τις γενικές οδηγίες σε πραγματικά σενάρια στην Ελλάδα.
Ενθάρρυνση της συμμετοχής των ενδιαφερόμενων μερών: Συμμετοχή επαγγελματικών φορέων, ΜΚΟ όπως το Women On Top και δικτύων όπως το WHEN για τη διευκόλυνση της ενεργού διάδοσης και της συμμετοχικής χρήσης του εργαλείου. Η συμμετοχή τους θα ενισχύσει την αξιοπιστία και θα προωθήσει μια ευρύτερη κοινότητα πρακτικής.

Ως εναρμονισμένο συστατικό της πλήρους εργαλειοθήκης, το παρόν παράρτημα παρέχει πληροφορίες ειδικά για την Ελλάδα, συνδυάζοντας το συγκεκριμένο πλαίσιο σε εθνικό επίπεδο με το γενικότερο ευρωπαϊκό πλαίσιο. Μαζί με άλλα εθνικά παραρτήματα, εξασφαλίζει ότι η εργαλειοθήκη είναι τόσο περιεκτική όσο και συναφής με το πλαίσιο και υποστηρίζει αποτελεσματικά την ευαισθητοποιημένη ως προς το φύλο επαγγελματική συμβουλευτική, η οποία αντικατοπτρίζει τις εμπειρίες συμβούλων και μαθητών/ριών σε όλη την Ελλάδα και την Ευρώπη.

Πηγές

Greek Women in STEM. (n.d.). Mentoring programme. Ανακτήθηκε τον Ιούλιο 2025, απόhttps://www.greekwomeninstem.com/mentoring/become-mentor
Bodossaki Foundation. (n.d.). Empowering Greek Women in STEM – supporting initiatives. Ανακτήθηκε τον Ιούλιο 2025, απόhttps://www.bodossaki.gr/en/our-partnerships/other-foundations/capacity-building-programme-for-civil-society-organisations-active-in-promoting-gender-equality/projects/
(n.d.). Inventory of lifelong guidance systems and practices in Greece. Ανακτήθηκε τον Ιούλιο 2025, απόhttps://www.cedefop.europa.eu/en/country-reports/inventory-lifelong-guidance-systems-and-practices-greece
PubMed Central. (2023). Nurse mentoring: A scoping review. International Journal of Nursing Reviews. Ανακτήθηκε τον Ιούλιο 2025, απόhttps://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC10454917/
Greek Women in STEM. (n.d.). Homepage, interviews, events. Ανακτήθηκε τον Ιούλιο 2025, απόhttps://www.greekwomeninstem.com/
GuideProject.eu. (n.d.). Career-guidance interviews & best practices (Greece). Ανακτήθηκε τον Ιούλιο 2025, από https://guideproject.eu/interviews/ and https://guideproject.eu/career-guidance-best-practices-interviews/